Praktijk / Markt

Markt

Hergebruik

Beton bestaat uit zand, grind, cement, water en eventuele toeslagstoffen en/of vulstoffen. Deze componenten worden gewonnen uit de natuur. Zand en grind uit de bodem (voor een groot deel waterbodem) en mergel wordt afgegraven voor de productie van cement. Zand en grind zijn zogenoemde niet hernieuwbare grondstoffen. Bovendien is de winning van deze stoffen in toenemende mate maatschapplijk moeilijk inpasbaar. Daarom is het goed om op een verantwoordelijke manier om te gaan met deze winningen.

Gelukkig zijn we steeds beter in staat om gebruikte materialen te hergebruiken. Zo kunnen we gebruik maken van grote hoeveelheden Bouw- en SloopAfval (BSA) die vrijkomen bij de sloop van gebouwen en werken. Via een aantal reinigingsstappen, zijn vrijwel alle componenten uit bouw- en sloopafval goed bruikbaar als nieuwe grondstof. Voor de steenachtige fracties levert dit recyclinggranulaat op. Dit recyclinggranulaat heeft een zodanig hoge kwaliteit, dat het zonder problemen (een gedeelte van) het grind in beton kan vervangen en daarmee wordt het gebruik van primaire grondstoffen vermindert. Duurzaam dus.

De Nota Ruimte van het ministerie van VROM bevat een visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Daarin staat onder meer dat we op een verantwoorde wijze omgaan met de winning van primaire grondstoffen. De provincies hebben de verantwoordelijkheid gekregen om er goed op te letten waar er grondstoffen gewonnen worden en wat voor invloeden dit heeft op de omgeving. Provincies leggen hun plannen hierover vast in het Bouwgrondstoffenplan. De trend is, dat er terughoudendheid is bij het afgeven van nieuwe vergunningen voor de winning van zand en grind.

Naast het voorkomen van primaire winningen, heeft de toepassing van granulaat een tweede voordeel: het voorkomen van een overschot aan bouw- en sloopafval. Door de sloop van gebouwen komt BSA vrij. Een gedeelte daarvan kan goed gebruikt worden als funderingsmateriaal onder nieuw aan te leggen wegen. Daarnaast wordt gestreefd naar een toename van betongranulaat als hoogwaardige toepassing in beton.

Is recyclinggranulaat voldoende beschikbaar?

De beschikbaarheid van recyclinggranulaat hangt met name af van de volgende twee aspecten:
1. Een brekerbedrijf is voor wat betreft zijn grondstoffen afhankelijk van de aanvoer van puin in de vorm van bouw- en sloop afval. Een breker kan hierdoor minder sturing geven aan de eigen voorraad recyclinggranulaat en heeft daardoor soms meer tijd nodig om de gewenste hoeveelheid granulaat te kunnen leveren. Het kan ook zijn dat de leverancier samenwerking zoekt om de hoeveelheden te kunnen verzekeren.
2. Recyclinggranulaat dat bestemd is voor de toepassing in beton ondergaat meestal een extra reinigingstap ten opzichte van granulaat ten behoeve van fundatie van wegen. Hierdoor kan het zijn dat de kostprijs iets hoger is. De ondernemer is dan geneigd om te stellen dat het materiaal niet beschikbaar is. Hierbij moet echter steeds de marktsituatie in ogenschouw worden genomen en aanvullend vastgesteld worden of dit echt het geval is.

Het is dus van belang om recyclinggranulaat voor betontoepassingen vroegtijdig bij een recyclingbedrijf te bestellen!

Marktsituatie Nederland
In Nederland komt momenteel (2010) meer dan 22 Mton puin vrij waarmee evenzoveel recyclinggranulaat wordt geproduceerd. Tot voor een aantal jaren geleden vond recyclinggranulaat moeiteloos zijn weg als funderingsmateriaal onder de weg. Omdat de toegepaste hoeveelheid beton in de bouwsector per regio sterk kan verschillen, geldt dit ook voor het vrijkomende betonpuin. Geschat is dat dit circa 60% kan bedragen. Omdat in wegenbouwfunderingen ook een minimum gehalte beton is vereist, is dit betonpuin niet automatisch beschikbaar voor het maken van nieuw beton. Bovendien ontstaat bij het breken fijn materiaal dat eveneens niet eenvoudig is af te zetten in de betonmarkt; in ieder geval niet als grindvervanger. Niet alles is dus beschikbaar voor toepassing in beton.
Echter, nog steeds zijn er gemeenten die funderingslagen van 100% betongranulaat voorschrijven. Dit is gezien het feit dat dit betongranulaat hoogwaardiger in beton kan worden toegepast geen duurzaam beleid. Met menggranulaat kan eveneens een goede funderingslaag worden gerealiseerd, waardoor er meer betongranulaat beschikbaar blijft.
Voor de individuele recyclingondernemer blijven de financiële aspecten (zie: is granulaat duurder dan grind) rond de afzetmogelijkheden leidend, waardoor structurele beschikbaarheid soms moeilijk ligt.

In de jaren 2003 en 2004 en later, na 2010 is er een kentering zichtbaar in de bouw- een sloopmarkt en daardoor in de beschikbaarheid van granulaat. Door de slechtere economische situatie is de afzet in de wegenbouw afnemend. De recyclingsector anticipeert hier op. Een en ander heeft zijn invloed op de kosten van recyclinggranulaat, waardoor de haalbaarheid van de toepassing van granulaten voor beton toeneemt. Steeds meer brekerbedrijven gaan zich richten op de productie van hoogwaardig recyclinggranulaat ten behoeve van de betonindustrie.

Toekomstperspectief
Studies wijzen uit dat de markt voor recyclinggranulaat als fundatie in wegen langzamerhand verzadigd raakt. Het volume steenachtig BSA zal daarentegen blijven stijgen.

Aanbod steenachtig BSA (Mton) waarvan betonpuin (Mton)
In de scenariostudie ‘BSA-granulaten aanbod en afzet van 2005 tot 2025’ van mei 2006 is de marktontwikkeling beschreven. Het is duidelijk dat er sindsdien wel veel is veranderd. De hoeveelheid vrijkomend steenachtig BSA wordt in deze studie in 2025 geschat op ca. 30 Mton ten opzichte van 16,9 Mton in 2003. Het betongehalte in het BSA zal stijgen als gevolg van een gewijzigd materiaalgebruik in het verleden. De hoeveelheid betonpuin zal van 10,5 Mton in 2003 verdubbelen tot ca. 22 Mton in 2025. De studie geeft ook een indicatie van de hoeveelheid puin per regio. Zie onderstaande tabel: Indicatie regionale samenstelling steenachtig BSA in 2025.

Partners